عبد الحسين بن محمد حسن طبيب تبريزى

309

مطرح الأنظار في تراجم أطباء الأعصار وفلاسفة الأمصار ( فارسى )

نيز جزو اعظمشان كربن است * ( كلر ) Chlore جسمى است بخارى در سنه ( 1191 ) هجرى ( شئل ) كشف اين جسم نموده از ساير اجسام بخارى سنكين‌تر است چنانچه تقريبا دو مقابل و نيم هواى جوّى وزن دارد * ( فلوور ) Fluor در سنهء ( 1886 ) ميلادى مطابق ( 1304 ) هجرى ( مواسان ) خالص آن را بدست آورد بخارى است با بوى تند * ( هيدروژن ) Hydrogene جسمى است بخارى ( پاراسلز ) كيمياگر از رجال مائه شانزدهم ميلادى كشف اين جسم نموده و بالطبع به حالت آزادى يافت نشده است مگر در كوههاى آتش‌فشان از تمام اجسام موجوده در طبيعت سبكتر است چهارده مرتبه اخف از هواى مستنشقهء ما است و يكى از دو جسم بخارى مركب‌كنندهء آب است چنانچه از تركيب اين جسم با اكسيژن كه آنفا مذكور مىشود آب متعارفى توليد گردد ( كونديش ) صاحب در سنه ( 1196 ) هجرى مطابق ( 1781 ) مسيحى مكشوف كرد كه آب مركب است از دو جسم بخارى كه عبارت‌اند از هيدرژن و اكسيژن چنانچه از تركيب دو كيله هيدرژن با يك كيله اكسيژن ذرات آنها متراكم شده دو كيله آب حاصل گردد و از حيثيّت وزن يك مثقال هيدرژن با هشت مثقال اكسيژن نه مثقال آب بوجود آورند * ( اكسيژن ) Oxygene بعقيدهء بعضى ( تريسلى ) اين جسم را كشف كرده و برخى گويند ( پريسطل ) در سنه ( 1191 ) هجرى مطابق ( 1777 ) بحقيقت آن پى برده جسمى است بخارى و از تمام اجسام و عناصر مفرده در فضاى عالم زيادتر و منتشرتر است و اصل مايهء حيات و زندكانى ذوى الارواح عبارت از اين جسم است بخارى است سنگين‌تر از هوا و اصل و عمدهء تنفس و اشتعالات و يكى از دو جزو مركب‌كنندهء آب و يكى از دو خليط موجودكنندهء هوا است چنانچه سبق ذكر يافت از حيث وزن هشت تسع آب و يك خمس هوا بخار اكسيژن است *